در كار نيست كه به گرمى آنها بيفزايد و همچنين به علتى برنخورده است كه گرمى او را خاموش كند . نگهدارى اين گرمى با رطوبتى است كه از لحاظ كيفى و كمى كمتر است و اين نگهدارى ندارد و سرانجام به حدى كاهش مىيابد كه هيچ‌يك از وظايف خود را نمىتواند انجام دهد . پس بايسته است كه خود انتخاب كند كدام يك از كارها را انجام دهد و كدام را رها سازد و محال است اگر گفته شود كه رطوبت عمل نمو را به عهده گرفته ولى حرارت غريزى را رها كرده است . آخر چگونه ممكن است كه اين عامل بر چيزى بيفزايد ( نمو را به اندام بدهد ) ولى قادر به نگهدارى شالوده آن ( گرمى غريزى ) نباشد ؟ پس چاره‌اى جز اين نيست كه بايد حرارت غريزى را نگهدارى و عمل نمو را كنار بگذارد و آشكار است كه اين مرحلهء عمر جوانى است . اما گروه دوم كه مىگويند مايهء نمو در خردسالان از رطوبت است نه از گرمى ، گفتارشان بىاساس است ، زيرا رطوبت ماده‌اى است براى نمو ، و ماده به تنهائى ( به خودى خود ) تاثيرپذير نيست و نيروى آفريدن را ندارد ، بلكه بايد نيروى موثرى در اين آفرينش دست‌اندركار باشد و آن نيروى موثر همانا روان است و يا طبيعت و دستور آن از يزدان پاك است و رطوبت بدون افزار اثرى ندارد و آن افزار نيز حرارت غريزى است . و گفتار آنان كه گويند ، نيروى اشتها در خردسالان از سردى مزاج است پوچ و بىاساس مىباشد ، چون اشتهاى كاذب ( تباه ) كه از سردى مزاج ناشى مىشود تغذيه و گوارش را همراه ندارد . تغذيه و گوارش در خردسالان در اكثر اوقات به بهترين وجهى صورت مىگيرد و اگر چنين نبود ، از غذاى وارد شده به بدن براى نمو خود سهمى بيشتر از بخش تحليل رفته دريافت نمىكردند . ولى گهگاه اتفاق مىافتد كه دستگاه گوارش در خردسالان به تباهى گرايد و اين تباهى را چند علت است : 1 - حرص و ولع در خوردن 2 - بىقيدى در انتخاب غذا 3 - خوردن چيزهاى فاسد و رطوبى و زياده‌روى در آنها 4 - حركاتى كه غذا را بتباهى مىكشاند نتيجهء آن نيز همين است كه مواد زائدهء غذا در خردسالان بيشتر ماندگار است و بيشتر از جوانان به تنقيه ( پاك كردن ) و بويژه تصفيهء شش‌ها نيازمند مىشود . به اين جهت نبض خردسالان تندتر و سريع‌تر از نبض جوانان است ، و نبض آنها به آن بارزى نيست ، زيرا هنوز نيروى كامل را دارا نيستند . اين بود فرمودهء جالينوس درباره مزاج خردسال و جوان كه ما آن را شرح داديم و بايد بدانى كه پس از سپرى شدن دوران عمر ركود ( تا 35 سالگى ) گرمى مزاج رو به كاهش مىرود و آن نيز چند علت دارد :